Polska Mapa Infrastruktury Badawczej potwierdza znaczenie Krakowskiego Ośrodka Naukowo-Akademickiego

Kraków po raz kolejny pokazuje, że jego pozycja jako jednego z najważniejszych ośrodków naukowo-akademickich w Polsce nie jest wyłącznie kwestią tradycji. Zaktualizowana Polska Mapa Infrastruktury Badawczej obrazuje konkretną skalę tego potencjału: najważniejsze krakowskie uczelnie i zespoły badawcze są zaangażowane w dziesiątki strategicznych przedsięwzięć, obejmujących m.in. medycynę, biotechnologię, fizykę, nowe materiały, sztuczną inteligencję, technologie kosmiczne, energetykę i nauki społeczne.

Polska Mapa Infrastruktury Badawczej (PMIB) nie jest zwykłym zestawieniem laboratoriów czy aparatury. Trafia na nią infrastruktura o szczególnym znaczeniu dla rozwoju nauki i innowacyjności – przedsięwzięcia, które mają potencjał konsolidowania środowisk badawczych, przyciągania najlepszych naukowców oraz współpracy z przedsiębiorstwami.

Właśnie dlatego wyniki najnowszej aktualizacji PMIB są dla Krakowa szczególnie istotne. Pokazują bowiem nie tylko siłę poszczególnych uczelni, ale także znaczenie Krakowskiego Ośrodka Naukowo-Akademickiego na tle innych polskich miast

 

165 strategicznych przedsięwzięć. Kraków jest w ścisłej czołówce

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego przeprowadziło w latach 2024–2026 aktualizację Polskiej Mapy Infrastruktury Badawczej. W ramach wcześniejszego przeglądu analizowano 70 istniejących infrastruktur, z których na Mapie pozostało 61. Jednocześnie przeprowadzono nabór nowych przedsięwzięć.

Z 192 złożonych wniosków 183 przeszły ocenę formalną i zostały skierowane do oceny merytorycznej. Ostatecznie na Mapę trafiły 104 nowe infrastruktury. Po połączeniu ich z 61 przedsięwzięciami pozostawionymi w wyniku przeglądu, zaktualizowana PMIB obejmuje 165 strategicznych inicjatyw.

O tym, jak wymagający był to proces, świadczy sposób oceny wniosków. Pod uwagę brano m.in. unikatowość infrastruktury w skali krajowej i międzynarodowej, potencjał instytucjonalny i kadrowy, zainteresowanie środowiska naukowego oraz przedsiębiorców, zasadność kosztów, możliwość realizacji przedsięwzięcia i perspektywę współpracy międzynarodowej.

Nie był to więc konkurs na liczbę projektów. Każdy wpis oznacza, że dana infrastruktura została uznana za przedsięwzięcie o strategicznym znaczeniu.

 

UJ liderem, AGH również w krajowej czołówce

W tym zestawieniu szczególnie mocno zaznaczają swoją obecność dwie krakowskie uczelnie – Uniwersytet Jagielloński i Akademia Górniczo-Hutnicza.

Najwięcej przedsięwzięć na zaktualizowanej Mapie ma Uniwersytet Jagielloński – 13. To najwyższy wynik wśród wszystkich instytucji. Kolejne miejsca zajmują: 

• Uniwersytet Warszawski – 11,
• Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie,
• Instytut Chemii Bioorganicznej PAN w Poznaniu - 10,
• Narodowe Centrum Badań Jądrowych – 9.

Co ważne w pierwszej trójce znalazły się dwie krakowskie uczelnie.

W przypadku Krakowa warto zwrócić uwagę na jeszcze jedną kwestię. Proste porównanie liczby przedsięwzięć zgłoszonych przez poszczególne uczelnie nie pokazuje pełnego obrazu współpracy.

Sam Uniwersytet Jagielloński jest bowiem partnerem kolejnych projektów znajdujących się na PMIB. Należą do nich m.in. MEDem, POL-INSTRUCT, Polskie Kolekcje Przyrodnicze, PolCeTh, POULARIS, DARIAH-PL, Hyper-Kamiokande oraz ERIHS.PL. Oznacza to, że krakowski potencjał naukowy jest obecny także w przedsięwzięciach, których liderami są instytucje spoza Krakowa.

To ważne rozróżnienie. 13 przedsięwzięć to liczba inicjatyw zgłoszonych przez UJ, a nie pełna liczba projektów PMIB, w których uczestniczy uniwersytet.

 

Kraków nie specjalizuje się tylko w jednej dziedzinie

Najciekawszym elementem krakowskiej obecności na PMIB jest jej różnorodność.

Krakowskie zespoły badawcze są obecne jednocześnie w obszarach, które często kojarzymy z odrębnymi centrami naukowymi.

Medycyna i biotechnologia – CDT-CARD, JCET, teranostyka, medycyna personalizowana i infrastruktury badań translacyjnych.

Fizyka fundamentalna – UJ i AGH uczestniczą w międzynarodowych projektach dotyczących cząstek elementarnych, neutrin, antyprotonów czy promieniowania kosmicznego.

Nowe materiały i technologie – ATOMIN, technologie światłowodowe i infrastruktury związane z zaawansowanymi materiałami.

Sztuczna inteligencja i cyfryzacja – Cyfrowa Infrastruktura Badawcza Pojazdów Autonomicznych, cyfrowe bliźniaki w biomedycynie, infrastruktury danych i cyberbezpieczeństwo.

Nauki o Ziemi, środowisku i bioróżnorodności – Projekty dotyczące monitorowania różnorodności biologicznej i infrastruktury badań środowiskowych.

Astronomia i technologie kosmiczne – CTAO, HYADES i udział krakowskich naukowców w międzynarodowych przedsięwzięciach badawczych.

Krakowski Ośrodek Naukowo-Akademicki stanowi ekosystem, w którym wiele dziedzin rozwija się równolegle i coraz częściej przenika się ze sobą.

 

Dwie krakowskie uczelnie w pierwszej trójce Polski

Jeżeli spojrzeć na PMIB z perspektywy całego kraju, pojawia się jeszcze jeden element,  którym Kraków może się pochwalić.

W pierwszej trójce instytucji z największą liczbą przedsięwzięć umieszczonych na zaktualizowanej Mapie znalazły się:

1. Uniwersytet Jagielloński – 13 przedsięwzięć
2. Uniwersytet Warszawski – 11
3. Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie – 10

A więc dwie z trzech najliczniej reprezentowanych uczelni w tym zestawieniu znajdują się w Krakowie.

To informacja o koncentracji potencjału badawczego, kadrowego i infrastrukturalnego w jednym mieście.

 

Kraków jako jeden z najważniejszych ośrodków infrastruktury badawczej

Polska Mapa Infrastruktury Badawczej pokazuje coś więcej niż ranking instytucji. Pokazuje, gdzie w Polsce znajdują się zespoły zdolne budować i obsługiwać infrastrukturę o znaczeniu krajowym i międzynarodowym.

Z tej perspektywy Kraków ma szczególne powody do satysfakcji.

Uniwersytet Jagielloński jest liderem krajowego zestawienia z 13 przedsięwzięciami. Akademia Górniczo-Hutnicza znajduje się na trzecim miejscu z 10 przedsięwzięciami. Obie uczelnie uczestniczą również w projektach prowadzonych wspólnie z innymi polskimi i zagranicznymi partnerami.

Do tego dochodzi szeroka sieć krakowskich instytucji naukowych, laboratoriów, centrów badawczych i zespołów, które tworzą środowisko pozwalające rozwijać projekty daleko wykraczające poza pojedynczą uczelnię.

Dlatego wyniki PMIB warto postrzegać nie tylko jako sukces UJ czy AGH, ale również jako potwierdzenie znaczenia Krakowskiego Ośrodka Naukowo-Akademickiego.