Nauka, biznes i samorząd. W Krakowie rozmawiają o rozwoju innowacji
Jak skuteczniej łączyć potencjał krakowskich instytucji naukowych z potrzebami gospodarki? Jak wspierać rozwój projektów badawczo-rozwojowych i tworzyć warunki do ich komercjalizacji? O tym rozmawiali przedstawiciele Urzędu Miasta Krakowa oraz Instytutu Farmakologii im. Jerzego Maja Polskiej Akademii Nauk. Spotkanie było także okazją do poznania zaplecza badawczego Instytutu, w tym Centrum Rozwoju Nowych Farmakoterapii Zaburzeń Ośrodkowego Układu Nerwowego CEPHARES.
Kraków dysponuje rozbudowanym zapleczem naukowym, badawczym i technologicznym. Jednym z jego elementów jest działający przy Polskiej Akademii Nauk Instytut Farmakologii im. Jerzego Maja, którego działalność koncentruje się przede wszystkim na badaniach dotyczących funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego oraz poszukiwaniu nowych substancji biologicznie czynnych, które mogą znaleźć zastosowanie w terapii chorób neurologicznych i psychiatrycznych. Wśród głównych obszarów badań znajdują się m.in. depresja, schizofrenia, uzależnienia i przewlekły ból.
Spotkanie z przedstawicielami miasta było poświęcone przede wszystkim możliwościom rozwijania współpracy na styku nauki, biznesu i samorządu. Rozmowy dotyczyły m.in. projektów o potencjale wdrożeniowym, współpracy z przedsiębiorcami, wykorzystania infrastruktury badawczej oraz sposobów zwiększania widoczności rozwiązań powstających w krakowskich instytucjach naukowych.
Od badań podstawowych do nowych terapii
Instytut Farmakologii PAN prowadzi badania w kilkunastu zakładach i pracowniach, obejmujące m.in. neurofarmakologię, farmakologię bólu, farmakokinetykę i metabolizm leków, neurobiologię, chemię leków, biochemię mózgu czy farmakogenomikę. W badaniach wykorzystywane są m.in. nowoczesne metody genomiki, proteomiki i transkryptomiki.
Istotnym elementem infrastruktury Instytutu jest Centrum Rozwoju Nowych Farmakoterapii Zaburzeń Ośrodkowego Układu Nerwowego CEPHARES. Centrum, uruchomione w ramach projektu badawczego, tworzy zaplecze umożliwiające prowadzenie zintegrowanych prac nad potencjalnymi nowymi terapiami.
CEPHARES obejmuje pięć podstawowych modułów badawczych: bioinformatykę, chemię leków, bioanalizę, badania mechanizmów działania leków oraz modele behawioralne chorób ośrodkowego układu nerwowego. Dzięki temu możliwe jest prowadzenie projektów obejmujących kolejne etapy badań – od projektowania cząsteczki po badania pozwalające ocenić jej potencjał terapeutyczny.
Infrastruktura centrum może być wykorzystywana nie tylko przez zespoły naukowe. Instytut wskazuje również możliwość realizacji projektów badawczo-rozwojowych we współpracy z przemysłem farmaceutycznym, a także wsparcia start-upów i spin-offów rozwijających rozwiązania oparte na wynikach badań nad ośrodkowym układem nerwowym.
Ważny jest transfer wiedzy
Jednym z tematów rozmów była potrzeba skuteczniejszego łączenia rozproszonego w Krakowie potencjału naukowego z potrzebami przedsiębiorców. Samorząd może w tym procesie pełnić rolę partnera, który ułatwia kontakty pomiędzy środowiskiem naukowym i gospodarczym oraz pomaga tworzyć przestrzeń do wspólnych projektów.
Takie podejście jest jednym z elementów działań miasta na rzecz rozwoju Krakowa jako miejskiego laboratorium – living labu. W miejskich dokumentach i zadaniach związanych ze współpracą ze środowiskiem naukowo-akademickim wskazano m.in. wspieranie przedsięwzięć na styku nauki, biznesu i samorządu, praktyczne wykorzystywanie wyników badań, rozwój przestrzeni współpracy oraz wspieranie komercjalizacji wyników badań i innowacji powstających w krakowskich instytucjach naukowych.
Kraków ma już doświadczenia związane z formułą living lab. Krakow Living Lab, rozwijany wspólnie przez Miasto Kraków i Krakowski Park Technologiczny, został pomyślany jako platforma testowania nowych produktów i usług w warunkach zbliżonych do rzeczywistego użytkowania.
Nauka potrzebuje partnerów
Dla instytucji takich jak Instytut Farmakologii współpraca z biznesem może oznaczać możliwość wykorzystania wyników badań w dalszych pracach rozwojowych. Dla przedsiębiorców – dostęp do specjalistycznej wiedzy, infrastruktury i kompetencji naukowych.
W przypadku mniejszych firm współpraca może dotyczyć konkretnych projektów badawczych i wykorzystania dostępnej infrastruktury. Większe przedsiębiorstwa mogą natomiast angażować się w bardziej rozbudowane przedsięwzięcia badawczo-rozwojowe, łączące know-how naukowców i doświadczenie biznesowe.
Instytut rozwija w tym celu także własne mechanizmy wspierające przechodzenie od wyników badań do etapu przedwdrożeniowego. Dział Transferu Technologii IF PAN prowadzi działania związane z ochroną własności intelektualnej, rozwojem projektów oraz współpracą z otoczeniem gospodarczym.
Minigranty na projekty o potencjale komercjalizacyjnym
Przykładem takiego podejścia są Minigranty realizowane w ramach projektu „Science4Business – Nauka dla Biznesu”, zadanie „Inkubator Rozwoju”. Ich celem jest wsparcie prac przedwdrożeniowych i podnoszenie poziomu gotowości technologicznej lub biznesowej innowacji posiadających potencjał komercjalizacyjny. Finansowane mogą być m.in. badania i usługi doradcze, analizy rynkowe i prawne czy działania związane z przygotowaniem innowacji do komercjalizacji.
Program już przynosi konkretne rezultaty. W 2026 r. do finansowania zatwierdzono m.in. projekt PGx forge, dotyczący rozwoju zintegrowanych modeli farmakogenetycznych na potrzeby personalizowanej terapii. Projekt otrzymał 250 tys. zł dofinansowania.
Kolejnym przykładem jest projekt TraumaRESCUE, dotyczący translacyjnej platformy przedklinicznej modelowania PTSD oraz rozwoju i walidacji innowacyjnych terapii. Na jego realizację przyznano 238 370 zł.
We wrześniu 2026 r. dofinansowanie uzyskał także projekt SynAuNuclein, którego celem jest ocena potencjału aplikacyjnego nanocząstek złota w kontekście chorób neurodegeneracyjnych. Projekt ma służyć m.in. zwiększeniu poziomu gotowości technologicznej rozwiązania i przygotowaniu podstaw do dalszych badań oraz potencjalnej współpracy z sektorem farmaceutycznym i biotechnologicznym.
Kraków jako miejsce spotkania nauki i gospodarki
Współpraca miasta z instytucjami naukowymi może być ważnym elementem budowania lokalnego ekosystemu innowacji. Jej znaczenie nie ogranicza się do finansowania badań. Równie istotne są kontakty, wymiana wiedzy, promocja powstających rozwiązań oraz tworzenie możliwości spotkania naukowców z przedsiębiorcami, inwestorami i innymi potencjalnymi partnerami.
– Chcemy, aby Kraków był miejscem, w którym wiedza i wyniki badań mogą znajdować praktyczne zastosowanie. Dlatego tak ważne są bezpośrednie relacje z instytucjami naukowymi i poznawanie ich potrzeb. Spotkanie w Instytucie Farmakologii pokazało, jak duży potencjał tkwi w krakowskich zespołach badawczych i nowoczesnej infrastrukturze. Rolą samorządu jest między innymi tworzenie przestrzeni do współpracy oraz ułatwianie kontaktów między nauką i gospodarką – mówi Jacek Liguziński, dyrektor Wydziału ds. Przedsiębiorczości i Innowacji Urzędu Miasta Krakowa.
Dla Instytutu Farmakologii spotkanie było okazją do zaprezentowania potencjału badawczego i infrastrukturalnego oraz rozmowy o możliwościach dalszej współpracy. Dla miasta – kolejnym krokiem w budowaniu relacji z krakowskimi instytucjami naukowymi.
Połączenie kompetencji naukowych, potrzeb rynku i doświadczenia samorządu może tworzyć warunki, w których wyniki badań szybciej przechodzą z laboratoriów do etapu rozwoju, a następnie – tam, gdzie jest to możliwe – do praktycznych zastosowań. Właśnie na takim styku powstaje przestrzeń dla kolejnych krakowskich innowacji.
